Chirurg Van der Schelling over opereren met Da Vinci

Een interview met George van der Schelling over werken met de meest gebruikte operatierobot ter wereld

Door – Sjoerd Wierenga

Inleiding

Naast robotica voor de ‘care’ zijde van de zorg hebben we in Nederland ook robotica aan de ‘cure’ zijde. Gespecialiseerde aparatuur helpt chirurgen met complexe operaties. Het bekendste voorbeeld hiervan is de operatierobot Da Vinci. In een interview met chirurg George van der Schelling van het Amphia ziekenhuis vraag ik naar de ervaringen en de verwachtingen.

De Da Vinci robot wordt geproduceerd door het Amerikaanse Intuitive Surgical en heeft reeds sinds 2000 een goedkeuring door de FDA. De robot levert Intuitive Surgical een stevige omzet op: wereldwijd zijn er zo’n 1300 verkocht en de kosten beginnen bij ongeveer een miljoen euro. De robot is daarmee een succes te noemen. Het was dus hoog tijd om te vragen naar de bevindingen. Chirurg George van der Schelling van het Amphia ziekenhuis in Breda heeft ruimte ervaring in het werken met Da Vinci en deelt graag zijn visie.

Achtergrond

Van der Schelling vertelt over de inzet van Da Vinci: “In het Amphia werken we sinds 2011 met de Da Vinci robot. Allereerst de urologen, nadien de gynaecologen en sinds maart 2012 de chirurgen. Op nationaal niveau hebben we in het Amphia Ziekenhuis de grootste ervaring als het om robot geassisteerde dikke darm en endeldarm operaties gaat. Europees gezien zijn we zelfs één van de expertisecentra voor scholing van deze ingrepen.”

De ervaring van Van der Schelling in het werken met Da Vinci gaat dus reeds enkele jaren terug. Echter, de ervaring met het gebruik van robotica voor operatiedoeleinden begon al in de opleiding: “Robot Chirurgie bestaat al heel lang. Tijdens mijn opleiding (rond 1995) ben ik al in aanraking gekomen met de eerste tests met robotarmen. De techniek is steeds verder ontwikkeld.”

Van der Schelling vult aan met de herkomst van robotica in chirurgie: “Aanvankelijk wilde het Amerikaanse leger een operatierobot ontwikkelen om gewonde soldaten aan het front op afstand te kunnen opereren. De chirurg bediende dan de robot. Dit was technisch en logistiek te complex en uiteindelijk  niet haalbaar.”

De initiële militaire ontwikkeling kwam dan wellicht niet van de grond, de markt ontwikkelde verder: “Nadien heeft men de robot ontwikkelt voor zeer complexe chirurgie in moeilijk te bereiken lichaamsruimtes, bijvoorbeeld de borstkast. De eerste prototypes werden dus ontwikkeld  voor cardio chirurgische toepassingen. Dit is nooit wijd verspreid geraakt.  Het heeft uiteindelijk een grote vlucht genomen toen urologen de robot gingen gebruiken voor prostaat chirurgie.”

Werking en voordelen

Maar waarom is Da Vinci een succes geworden? Wat voegt het toe? Het beeld is één van de grote voordelen: “Het beeld van de Da Vinci is 3D. Als chirurg kijk je in een soort ‘duikbril’ en wordt het beeld tot 10x vergroot. Conventionele laparoscopische chirurgie is 2D. 3D voegt enorm veel inzicht en detaillering toe in het operatieveld.”

Wanneer chirurgie zich op een schaal afspeelt waarbij elke millimeter telt is stabiliteit een groot goed. Van der Schelling geeft aan dat het stille beeld van de robot rust geeft tijdens de operatie. Daarnaast is het mogelijk om handelingen uit te voeren die voor de menselijke hand, met een conventioneel instrumentarium, onmogelijk zijn.

Er is meer technologie toegevoegd die het werken met de robot wat extra geven. Zo heeft Da Vinci bijvoorbeeld een infrarood camera. Door fluorescerende stoffen te gebruiken kan met behulp van deze camera de doorbloeding van weefsel worden beoordeeld. Van der Schelling denkt dat het daar niet bij stopt: “Het wordt nog meer een interface tussen patiënt en chirurg. Het meet, analyseert en corrigeert waar nodig.”

Het goede beeld, de stabilteit van het instrumentarium en de extra functionaliteit voegen toe aan het werk van de chirurg. Van der Schelling is overtuigd: “Ik opereer nu al ruim tweeëneenhalf jaar met Da Vinci en elke keer als ik achter de robot plaats neem voelt het ‘als een feestje’. Daarbij ben ik er van overtuigd dat een chirurg die zich comfortabel voelt een betere operatie uitvoert dan wanneer je in een ongemakkelijke lichaamshouding staat of vermoeid bent.”

Toekomst

Van der Schelling is positief over de robot, maar ziet tegelijkertijd ruimte voor verbetering. Een belangrijke factor in het werk van de chirurg is gevoel. Door druk uit te oefenen kan er spanning van weefsel worden ervaren. De robot heeft momenteel daarin een beperking en Van der Schelling hoopt dan ook dat er een vorm van ‘tactiele feedback’ komt. Daarnaast is het helder dat het gebruik van robotchirurgie nog erg kostbaar is. De verwachting is dat meer concurrentie daar verandering in gaat brengen.

Een steeds beter betaalbare robot met functies die mensen ontberen. De vraag luurt natuurlijk al een tijdje: zijn chirurgen straks nog nodig of gaan robots zelfstandig operaties uitvoeren? “Ik zie het zeker gebeuren dat de robot autonoom (delen) van de operatie zal uitvoeren. Dankzij de huidige beeldvormende technologie zoals CT en MRI is het mogelijk om een heel gedetailleerd beeld te krijgen van solide organen zoals lever en nieren. Op basis hiervan kan er ‘droog’ geoefend worden met de robot. De robot vervolgens de operatie autonoom laten uitvoeren is dan ogenschijnlijk een kleine stap.”

Worden we dan over 20 jaar enkel nog door robots geopereerd? Van der Schelling zegt daarover: “Niet door, maar met. Ik denk dat 90% van de operaties robotgeassisteerd zal zijn.” De chirurg ziet deze ontwikkeling positief tegemoet: “Ik wil in elk geval niet meer zonder.”